Mechanizmy Rynkowe

Historia pieniądza · 14 listopada 2026

Ich pieniądze leżały na DNIE morza

Na wyspie Yap płacono kamiennymi kołami. Jedno od pokoleń leżało na dnie morza, a i tak było czyimś majątkiem.

Co mówi lektor

Cały tekst filmu, scena po scenie. Liczby zapisane tak, jak czyta je lektor.

  1. Na wyspie Yap płacono kamiennymi kołami. Największe miały ponad trzy i pół metra.
  2. Wycinano je na innej wyspie i wieziono przez ocean na tratwach.
  3. Po zakupie kamień zostawał na miejscu. Wystarczyło, że wszyscy wiedzieli, czyj jest.
  4. Raz w czasie burzy tratwę z wielkim kamieniem trzeba było odciąć. Kamień poszedł na dno.
  5. Wyspa uznała, że to nic nie zmienia. Rodzina przez pokolenia była bogata kamieniem, którego nikt nie widział.
  6. Gdy wyspą rządzili Niemcy, wodzowie nie chcieli naprawić dróg. Za karę urzędnik namalował na ich kamieniach czarne krzyże. Krzyż znaczył: ten kamień należy teraz do rządu.
  7. Wyspa zbiedniała, choć żaden kamień nie drgnął. Drogi naprawiono, krzyże zmazano i wszyscy znów byli bogaci.
  8. Pieniądz to nie przedmiot, tylko zapis, kto ile ma. Twoje pieniądze w banku też są zapisem.

Skąd to wiemy

Źródło: William Henry Furness 3rd, „The Island of Stone Money: Uap of the Carolines”, Philadelphia 1910 (relacja z pobytu na wyspie). Tę historię opisał też Milton Friedman w eseju „The Island of Stone Money” (1991). Materiał edukacyjny, nie jest rekomendacją.