Historia pieniądza · 16 listopada 2026
Najbogatszy bankier Polski upadł w TYDZIEŃ
Warszawa, 1793. Najbogatszy bankier Rzeczypospolitej, Piotr Fergusson Tepper, upadł, gdy klienci w kilka dni zażądali zwrotu wkładów. Pociągnął za sobą sześć innych banków warszawskich.
Co mówi lektor
Cały tekst filmu, scena po scenie. Liczby zapisane tak, jak czyta je lektor.
- Masz oszczędności u najbogatszego bankiera w Polsce. W niecały tydzień jego bank upada.
- Warszawa, rok tysiąc siedemset dziewięćdziesiąty trzeci. Bank Piotra Teppera lśni złotem, żeby klient czuł się bezpiecznie.
- Za wkłady płaci do ośmiu procent. Pożycza na osiemnaście. Królowi, państwu, a nawet rosyjskiemu dworowi.
- Na papierze zarabia krocie. Tylko pieniądze klientów leżą w cudzych pałacach.
- W styczniu zaborcy podpisują drugi rozbiór. Plotka obiega miasto: Tepper ma kłopoty.
- W niecały tydzień klienci żądają osiemnastu milionów. Tylko że ich pieniądze ma król, państwo i rosyjski dwór. A ci szybko ich nie oddadzą.
- Za Tepperem pada sześć innych banków. Wierzyciele odzyskają, według historyków, cztery grosze z każdej złotówki.
- Twój bank też nie trzyma w kasie wszystkich wkładów. Ale dziś do stu tysięcy euro gwarantuje Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
Skąd to wiemy
Źródła: Teresa Stawiarska, „Karpowicze i bankier Tepper”, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 65 (4), 2017, s. 497–498 (majątek ok. 60–65 mln zł w 1791 r., oprocentowanie wkładów 6–8% i pożyczek ok. 18% rocznie, żądania wypłat 18 mln zł, siedem upadłych banków warszawskich, w tym Teppera, odzysk ok. 4% należności według badaczy); podstawowa praca: Wiktor Kornatowski, „Kryzys bankowy 1793 roku”, Warszawa 1937. Gwarancja depozytów: Bankowy Fundusz Gwarancyjny (bfg.pl, „Wysokość gwarancji BFG”, stan 2.10.2025): do równowartości w złotych 100 000 euro na deponenta w jednym banku. Materiał edukacyjny, nie jest rekomendacją.
Obraz w tym filmie to wideo wygenerowane przez AI.
Oglądaj dalej
Najpierw filmy z tej samej playlisty: Historia pieniądza.







